AI tạo sinh 2026: Doanh nghiệp Việt bước vào giai đoạn tạo giá trị thật

Năm 2026 đánh dấu bước ngoặt quan trọng khi AI tạo sinh (Generative AI) không còn là công nghệ thử nghiệm mà đã trở thành công cụ vận hành cốt lõi của doanh nghiệp Việt Nam. Theo báo cáo Global AI Diffusion Report quý I/2026, Việt Nam đã tạo nên một dấu ấn đậm nét trên bản đồ công nghệ khu vực với tỉ lệ ứng dụng AI tạo sinh đạt 26,5%, chính thức vượt qua nhiều nền kinh tế lớn để xếp vị trí thứ hai tại Đông Nam Á, chỉ đứng sau Singapore. Một khảo sát khác của Deloitte thậm chí cho thấy 93% doanh nghiệp Việt Nam đã áp dụng hoặc đang thử nghiệm AI — mức cao nhất Đông Nam Á và thuộc nhóm cao nhất toàn cầu. Một trong những xu hướng nổi bật nhất năm nay là sự bùng nổ của AI Agent — bước tiến xa hơn chatbot truyền thống. Khác với chatbot chỉ trả lời câu hỏi, AI Agent có thể chủ động lập kế hoạch, thực hiện chuỗi công việc nhiều bước, ra quyết định trong phạm vi được giao và tự động báo cáo kết quả. Xu hướng này được ứng dụng rộng rãi trong các mảng tài chính - kế toán, nhân sự và chăm sóc khách hàng. Trên bình diện toàn cầu, Gartner dự báo đến cuối năm 2026, 40% ứng dụng doanh nghiệp sẽ tích hợp các AI agent theo tác vụ, tăng mạnh từ mức dưới 5% năm 2025. Tại Việt Nam, ông Eric Yeo, Tổng giám đốc AWS Việt Nam, nhận định làn sóng GenAI đang tăng tốc trên mọi ngành nghề và quy mô doanh nghiệp. Đáng chú ý, khoảng 61% doanh nghiệp Việt đang sử dụng AI kỳ vọng tăng trưởng doanh thu nhờ cải thiện hiệu suất vận hành, trong khi 58% dự đoán cắt giảm chi phí đáng kể. Tài chính - bảo hiểm được ghi nhận là nhóm ngành tiên phong và tăng trưởng nhanh nhất, song song đó các công ty sản xuất, startup, nhà sáng tạo nội dung, nhà thiết kế và nhà phát triển game cũng cho thấy đà tích hợp AI mạnh mẽ. Cách tiếp cận triển khai cũng đang thay đổi rõ rệt. Nếu trước đây nhiều doanh nghiệp để từng phòng ban tự đề xuất sáng kiến AI — cách làm nhanh nhưng thiếu thống nhất — thì năm 2026 xu hướng chuyển sang triển khai từ cấp lãnh đạo, với ban điều hành lựa chọn một số quy trình trọng yếu để đầu tư tập trung thay vì dàn trải, đồng thời thiết kế lại toàn bộ quy trình theo tư duy "AI First" nhằm rút ngắn thời gian xử lý và tạo giá trị lớn hơn. CEO FPT Nguyễn Văn Khoa cũng từng ví von nếu 2023 là "Năm của các bằng chứng khái niệm" thì 2025-2026 chính là năm chuyển sang "tạo ra giá trị kinh doanh" thực sự. Về mặt chính sách, Việt Nam cũng ghi dấu mốc lớn khi trở thành quốc gia đầu tiên tại Đông Nam Á có luật AI chính thức có hiệu lực, yêu cầu gắn nhãn nội dung do AI tạo ra và công khai khi người dùng tương tác với hệ thống tự động, áp dụng cho cả nhà phát triển, nhà cung cấp trong và ngoài nước. Tuy vậy, con đường mở rộng quy mô vẫn còn thách thức. Xu hướng toàn cầu cho thấy dù 65% tổ chức đã ứng dụng AI tạo sinh, có tới 74% gặp khó khăn khi nhân rộng — cho thấy AI là xu thế tất yếu nhưng cần chiến lược rõ ràng để thành công. Với thị trường AI tạo sinh Việt Nam được dự báo tăng trưởng gần 46%/năm đến 2030, 2026 chính là thời điểm bản lề để doanh nghiệp chuyển từ thử nghiệm sang khai thác giá trị thực chất từ công nghệ này.